عيد آزادي و آگاهي

محمود مهدي پور

عيد رمضان آمد و ماه رمضان رفت

صد شكر كه اين آمد و صد حيف كه آن رفت

فرا رسيدن عيد سعيد فطر را به همه امت اسلامى، به ويژه مبلغان گرامى تبريك مى‏گوييم و از خداوند مهربان مى‏خواهيم، عبادات و خدمات همه مؤمنان و مبلغان در ماه پربركت رمضان را پذيرا باشد.

ماه رمضان، تنها ماهى است كه نامش در قرآن شريف آمده و از بهترين فرصتها براى مسلمين جهان است. اين ماه در فرهنگ اسلامى، بخشى از برنامه‏ريزى الهى براى تربيت جامعه بشرى تلقى مى‏شود و به بركت آن هر سال تحولى فكرى، فرهنگى، در جامعه اسلامى پديد مى‏آيد.

ماه رمضان، هر سال همچون ابرى بهارى فرا مى‏رسد و بر زمين و زمان، بركت و رحمت و مغفرت فرو مى‏بارد و در جانها و جامعه‏ها، حياتى نوين مى‏دمد و بسيار زود و با سرعت رخت برمى‏بندد.

سلام بر رمضان، ماهى كه قبل از آمدنش در انتظار آنيم و قبل از رفتن، اندوه سپرى شدن آن را داريم.

وبه تعبير زيباى امام سجاد عليه‏السلام : «اَلسَّلامُ عَلَيْكَ مِنْ مَطْلُوبٍ قَبْلَ وَقْتِهِ وَمَحزُونٍ عَلَيْهِ قَبْلَ فَوْتِهِ؛⁽¹⁾ سلام بر تو كه [از جمله چيزهايى هستى كه] قبل از زمانش مورد طلب است و قبل از رفتنش بر آن اندوه خورده مى‏شود.»

اين ماه، سالى يك بار چون بهترين عزيزان سفركرده رخ مى‏نمايد و در اوج عشق و اشك اولياى الهى همه را تنها مى‏گذارد و از ميان ما رخت برمى‏بندد.

بسيارى از انسانها، در اين درياى رحمت شنا مى‏كنند و گوهرهاى «معرفت»، «محبت» و كيمياى طهارت و «تقوا» برمى‏گيرند، برخى جسم و جان را صفايى ديگر مى‏بخشند و برخى از آبشار رحمت رمضان جامها مى‏نوشند، هر كس به ميزان تلاش و صفا و اخلاص خويش از مهمانسراى حضرت دوست بهره مى‏گيرد، آب حيات مى‏نوشد و گوهر شب چراغ مى‏اندوزد.

همراهى با اين اردوى تربيتى خدا، يكى از شرايط نجات و فوز و فلاح انسانهاست. «قَدْ اَفْلَحَ مَنَ تَزَكّى وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّى»⁽²⁾

ياران رمضان بسوى قله‏هاى بلند «تقوا» راه مى‏سپرند و هر كس آرزوى ديدار يار دارد، بايد رمز رمضان را بياموزد. بى‏شك مبلغان عزيز كه خود خادمان فرهنگ رمضان‏اند، از انوار اين ماه، نور مى‏گيرند و در بازتاب فروغ درخشان رمضان، نقشى بزرگ، ايفا مى‏كنند.

در آستانه خداحافظى با شهر اللّه‏ اكبر و عيد اولياى الهى، شيفتگان ماه خدا، غم فراق دارند و به چگونگى تداوم انوار رمضان مى‏انديشند و راهكارهاى شرب مدام از فيوضات رمضان را مى‏جويند.

دانش‏آموختگان مدرسه رمضان، بايد دانش خويش را در صحنه جامعه و ديگر فرصتهاى سال به كار گيرند وگرنه، دانشهاى نظرى بدون كاربرد عملى به زودى فراموش مى‏شود. پرورش يافتگان اردوى رمضان بايد از آداب و عادات و اعمال و انديشه‏هاى اين ماه و سازندگى انسانى آن فاصله نگيرند وگرنه رياضتها كم‏كم تأثير خود را از دست خواهد داد.

ره آوردهاى رمضان چيست؟

ارمغانهاى اين ماه پربركت را اين چنين مى‏توان فهرست كرد:

1. روزه‏دارى و شب‏زنده‏دارى؛

2. تلاوت و تعليم و تعلم قرآن مجيد؛

3. اقامه نمازهاى باشكوه جمعه و جماعت؛

4. آشنايى بيشتر با گفتار و رفتار معصومين عليهم‏السلام ؛

5. افزايش صدقات و انفاق و تقويت روح گذشت و احسان؛

6. صله ارحام و رسيدگى به خويشاوندان؛

7. دعا و نيايشهاى بيشتر؛

8. تذكر و ارشاد و راهنمايى ديگران؛

9. توبه و بازگشت از لغزشها و گناهان؛

10. عادت به نوافل و نمازهاى مستحبى.

رمضان، هزاران گوهر گرانبها به انسانها هديه كرده و مى‏كند، ولى سه گوهر «آزادى»، «آگاهى» و «عشق الهى» از درخشان‏ترين هديه‏هاى آن است.

آرى، رمضان به بركت روزه‏دارى، انسان را از سلطه هوسها، و نيازهاى كاذب و تحميلى و افراط در نيازهاى واقعى، آزاد مى‏كند و به انسان «آزادى اراده» مى‏بخشد.

انسان در سايه رمضان با «معارف بلند قرآنى» آشنا مى‏شود و با بهترين رهنمودهاى زندگى انس مى‏گيرد. اطلاعات و آگاهيهاى قرآن، فورى‏ترين و ضرورى‏ترين مواد آموزشى و تربيتى براى جامعه بشرى است. اصولا قرآن نرم‏افزار مديريت صحيح انسان و جهان است و همه مشكلات جامعه ناشى از عدم استقرار اين نرم‏افزار زندگى‏بخش، در قلب افراد و دولتهاست.

«عشق الهى» و «اولياى الهى» بهترين عامل كنترل و هدايت انسان در جاده پر سنگلاخ زندگى است. نيايشهاى رمضان، شعله‏هاى عشق الهى را در جان مؤمنان برمى‏افروزد.

دستيابى به سعادت جاودانى و رهايى از همه رنجهاى دنيوى و اخروى، بدون «گوهر تقوا» مقدور نيست و رمضان اين گوهر آسمانى را به زمينيان مى‏بخشد و آزادى و آگاهى و عشق الهى پيش نياز حتمى براى صعود به جايگاه بلند «متقين» است و رمضان اردوگاه تربيتى «متقين» است. متقين در آغاز بر خويش حاكم مى‏شوند و سپس فرمان حكومت بر هستى را با امضاى خدا دريافت مى‏كنند.

پاسدارى از اين «گوهرهاى آسمانى» نياز به هوشيارى و مراقبت و برنامه‏ريزى و همكارى همگانى دارد و به تعبير امروزين، «عزم عمومى» مى‏خواهد. مبلغان گرامى در اين فرايند عظيم و گسترده نقشى حساس برعهده دارند. دولت و ملت بايد تمام نيروى خود را در پاسدارى از «آزادى و آگاهى و عشق الهى» به كار گيرند و با دشمنان و غارتگران اين سه گوهر آسمانى مبارزه كنند.

ولايت و امامت و عشق مهدوى عجل اللّه‏ تعالى فرجه و تقويت ولايت فقيه، ضامن تداوم دستاوردهاى رمضان در جامعه اسلامى است. و اعلام برائت از كفار و مشركان و تكيه بر خدا و نيروهاى مؤمن و بريدن چشم طمع از شرق و غرب، پيش‏نياز تشكيل جامعه توحيدى است و در جوامع شرك‏آلود هيچ‏گاه «عزم ملى» پديد نخواهد آمد.

در جوامع اسلامى عزم واحد تنها در سايه توحيد و پيروى عاشقانه از اولياى الهى شكل مى‏گيرد و امام و امامت، نظام امت است.⁽³⁾

ارمغانهاى گوناگون

ماه رمضان هم دستاوردهاى فردى دارد، هم ارمغانهاى اجتماعى، هم ره‏آورد فرهنگى دارد، هم ره‏آورد اقتصادى، هم كارآيى بهداشتى، درمانى دارد، هم كاركردهاى سياسى، اجتماعى.

هم آموزش است، هم كارورزى، هم تمرين است، هم تعليم. همه ره‏آوردها را بايد توسعه داد و تداوم بخشيد.

احياى مساجد، فعال شدن هيئات مذهبى، تأسيس و گسترش فعاليتهاى قرآنى و ارتباط نزديك‏تر با عالمان دين، بخشى از ارمغانهاى پربركت رمضان است كه بايد در جهت تقويت و تداوم اين دستاوردها، تلاش كرد.

ماه رمضان، ماه برگشت به قرآن است، بايد در نظام قانون‏گذارى، در نظام اقتصادى، در نظام آموزشى و تربيتى و در مواضع سياسى، اجتماعى به قرآن بازگشت و براى قرآن‏آموزى، قرآن‏باورى، قرآن‏پژوهى و گسترش انديشه‏هاى قرآنى و قرآن‏سالارى برنامه‏ريزى كرد.

همه ما افراد و نهادها، دولتمردان و مردم، بايد انديشه‏ها را برقرآن عرضه كنيم، عواطف را با قرآن ميزان كنيم و رفتار فردى را بر اساس قرآن و رهنمودهاى اهل بيت عليهم‏السلام تنظيم نماييم. برنامه و بودجه ساليانه و برنامه‏هاى توسعه و چشم‏اندازهاى آينده را از قرآن و عترت فراگيريم و از كفر و شرك جهانى نهراسيم.

ماه رمضان، ماه بازگشت به زلال طبيعت و فضاى پاكيزه فطرت و تمرين آزادگى از «خور و خواب و خشم و شهوت» است. با حضور در نماز عيد فطر در زير آسمان و فضاى باز و سجده بر زمين و شعار تكبير و توحيد و با صلوات بر محمد و آل محمد عليهم‏السلام بايد بسوى خدا بازگشت.

اعمال و دعاها و شعارهاى ماه رمضان و روز عيد فطر، بازگوكننده دستاوردهاى روزه و رمضان است.

عيد و شادى را چگونه اعلام كنيم؟

خداوند متعال پس از برگزارى اردوى بزرگ تربيتى رمضان، اجتماعى با شكوه و اختتامى زيبا و دلنشين را تدارك ديده است، اصولا اعياد اسلامى رنگ و بوى ديگرى دارد، از يك سو، روز ستايش و سپاس به درگاه آفريننده انسان و جهان و نعمت‏بخش رحيم و رحمان است و از سوى ديگر روز قدرشناسى از پيام‏آوران و اولياى الهى است، روز اعلام بيعت و حمايت از آنان كه پيوند انسان و خدا را برقرار مى‏سازند، روز شعارهاى زندگى‏بخش تكبير و توحيد و صلوات بر محمد و آل محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله است.

آنچه در جشنهاى غفلت‏آفرين معمول و موسوم است، و برخى مؤمنان هم‏گاه گرفتار آن مى‏شوند، شايسته فارغ التحصيلان دانشگاه عرفانى رمضان نيست.

1. رقص و پايكوبى؛

2. موسيقيهاى مطرب و نامشروع؛

3. كف زدنها؛

4. سوت و آواهاى بى‏معنى؛

5. تمسخر مؤمنان؛

6. اختلاط زنان و مردان نامحرم؛

7. بدحجابى و ديدزنى؛

8. ميگسارى؛

9. مصرف مواد مخدر؛

10. و هرگونه اذيت و آزار ديگران، در جشنهاى اسلامى جايگاهى ندارد.

فرائض و آداب و محتواى دعاهاى عيد فطر و قربان را بايد تحليل كرد، تا آداب و اعمال اعياد اسلامى درخششى ديگر داشته باشد.

---

1. صحيفه سجاديه، دعاى چهل و پنجم.

2. اعلى/14 و 15.

3. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتى، حكمت252، «وَالاْءمامَةَ نِظاما لِلاُْمَّةِ».

۴.مجلات یاس

و در ادامه مطالب :

بايسته‏هاى پايگاه‏هاى شيعى در ماه مبارك رمضان